رقص خاکسترها در پله‌های ششم

ساعت پنج عصر بود و نور خورشید به شکلی کج و معوج از پنجره‌های رو به جنوب وارد واحد ۶ می‌شد. گرد و غباری که در پرتو نور می‌رقصید، انگار داشتند رقصی آهسته برای پایان یک روز طولانی انجام می‌دادند. آقا رحیم، ساکن طبقه ششم، کتری مسی قدیمی‌اش را که نسل‌هاست در خانه‌اش مانده، روی اجاق گازی گذاشت. شعله آبی‌رنگ زیر کتری شعله‌ور شد و صدای جرقه‌های ریز، سکوت سنگین آپارتمان را شکست. برای آقا رحیم، این فقط آماده‌سازی چای عصرانه بود؛ اما برای همسایه‌ها، این آغاز یک عملیات نظامی بود.

ساختمان قدیمی‌ای بود که دیوارهایش به جای بتن، از جنس «بی‌تفاوتی» و «تحمل‌ناپذیری‌های کوچک» ساخته شده بودند. در طبقه پنجم، خانم فرهادی، زن میانسال و دقیقی که زندگی‌اش را با خط‌کشی‌های نامرئی می‌چید، به محض شنیدن صدای غرشی که از لوله‌های مشترک هواکش بالا می‌آمد، سرش را از پشت کتاب بالا آورد. او داشت روی یک پروژه بافتنی کار می‌کرد که قرار بود تا شب تمام شود، اما حالا نگرانی‌اش از بوی دود ناشی از سوختن چربی‌های کتری قدیمی، تمرکزش را برهم زده بود.

در واحد ۴، آقای نوری، جوانی که شغلش برنامه‌نویسی بود و ساعت‌هایش را با کدهای پیچیده می‌گذراند، هدفون‌هایش را برداشت. صدای تق‌تق شدید دیگ روی اجاق، ریتم منطقی کدهایش را مختل کرده بود. او به سقف نگاه کرد، جایی که لوله‌های سیم‌کشی قدیمی مثل رگ‌های پیر یک موجود زخمی، از آن عبور می‌کردند. «این هم از آن روزها»، با خودش زمزمه کرد و گوشی موبایلش را برداشت.

گروه واتساپ ساختمان، «همسایگان خوب»، سه دقیقه قبل از شروع ماجرا، خوابیده بود. اما به محض اینکه کتری آقا رحیم شروع به سوت کشیدن کرد، پیام‌ها مثل باران باریدند.

آقای نوری: «آقا رحیم، دیگ رو خاموش کن، گوش‌هام داره منفجر میشه.»
خانم فرهادی: «بوی سوختگی میاد، اگر آتش بگیره مسئولیتش با کیه؟»
آقا رحیم که تا آن لحظه مشغول تمیز کردن عینکش بود، با تعجب به گوشی‌اش نگاه کرد. او اصلاً متوجه نشده بود که کتری سوت می‌کشد. شعله را کم کرد، اما دیر شده بود. موجی از خشم و نگرانی از پنجره‌های بسته به سمت پله‌ها حرکت می‌کرد.

نیم ساعت بعد، آقا رحیم تصمیم گرفت برای آرام کردن اوضاع، یک ظرف شیرینی خانگی را که تازه از فر بیرون آورده بود، به طبقه پایین ببرد. او فکر می‌کرد با یک لبخند و یک کاسه شیرینی، گارد همسایه‌ها را پایین بیاورد. اما وقتی در آپارتمان ۵ را زد، خانم فرهادی در را باز کرد و با چهره‌ای که ترکیبی از تعجب و بی‌حوصلگی بود، نگاهش کرد.

«سلام خانم فرهادی، گفتم یه کم شیرینی بیارم، شاید اذیت شده باشید.»
خانم فرهادی شیرینی‌ها را نگرفت. «آقا رحیم، مشکل شیرینی نیست. مشکل اینه که شما هیچ‌وقت به دیگه‌ها فکر نمی‌کنید. هر روز یه صدایی، هر روز یه بویی.»
آقا رحیم احساس کرد شیرینی‌ها در دستش سنگین شده‌اند. «من فقط چای می‌خواستم بخورم...»
خانم فرهادی در را بست، اما قبل از بسته شدن کامل، جمله‌ای را فریاد زد که مثل یک حکم ابدی در راهرو پیچید: «دیگ به دیگ می‌گه روت سیاه! شما هم همون‌قدر بی‌توجهی دارید!»

این جمله، مثل یک بمب ساعتی در ذهن آقا رحیم منفجر شد. او به آپارتمانش برگشت و در را محکم بست. «دیگ به دیگ می‌گه روت سیاه»... مگر او دیگ سیاهی بود؟ مگر او کسی بود که مدام غر می‌زد؟ او که همیشه سعی می‌کرد ساکت باشد، سعی می‌کرد مزاحم کسی نشود. اما حالا احساس می‌کرد در میان این دیوارهای نازک، تنهاست. نه تنها از نظر فیزیکی، بلکه از نظر عاطفی. او کسی نبود که بتواند با همسایه‌اش چای بخورد، کسی نبود که بداند نام فرزندشان چیست، کسی نبود که حتی یک سلام و احوال‌پرسی ساده را جدی بگیرد.

روزهای بعد، ساختمان به یک میدان جنگ سرد تبدیل شد. صدای تلویزیون از واحد ۳ بلندتر شده بود تا پاسخ بدهد به صدای جاروبرقی واحد ۷. بوی غذای تند از واحد ۲ به راهرو می‌آمد تا پاسخ بدهد به بوی عود خانم فرهادی. همه با هم درگیر بودند، اما نه با یکدیگر، بلکه با سایه‌های خودشان. هر کس در دیگ خودش غرق بود و از پشت شیشه‌ی کدرش، دیگران را مقصر می‌دانست.

آقا رحیم دیگر چای را روی شعله زیاد نمی‌گذاشت. او یاد گرفته بود که صبر کردن، تنها راه نجات است. اما صبر کردن به معنای پذیرش نبود. یک روز بارانی، آقا رحیم در راهرو با آقای نوری مواجه شد. آقای نوری چتر خیسش را تکان می‌داد و قطرات آب روی فرش راهرو می‌ریخت. آقا رحیم بدون اینکه چیزی بگوید، دستمال کاغذی‌ای از جیبش درآورد و به آقای نوری داد. آقای نوری برای لحظه‌ای مکث کرد، سپس با یک لبخند کوچک گفت: «ممنون.»

همان لحظه، صدای جیرجیر در واحد ۶ شنیده شد. خانم فرهادی از اتاق بیرون آمد و دید که آقا رحیم دارد فرش راهرو را خشک می‌کند. او متوجه شد که آقا رحیم هیچ اعتراضی نکرده بود، حتی وقتی بوی عود او تا طبقه هفتم هم رفته بود. او متوجه شد که آقا رحیم، دیگ سیاه نیست؛ او فقط دیگی بود که در تاریکی خودش، در حال جوشاندن تنهایی‌اش بود.

خانم فرهادی دستش را دراز کرد و گفت: «آقا رحیم، فردا... اگر وقت داشتی، بیای پایین. یه چای دم کنم. نه اون چای‌هایی که شعله‌شون رو بالا می‌بری، یه چای معمولی.»
آقا رحیم لبخندی زد، لبخندی که برای اولین بار در آن ماه، به چشم‌هایش هم رسیده بود. «با کمال میل.»

آن شب، وقتی آقا رحیم کتری را روی شعله گذاشت، شعله را خیلی کم کرد. صدای سوت کشیدن کتری، دیگر صدای اعلام جنگ نبود، بلکه صدای آماده شدن برای یک گفت‌وگوی ساده بود. او فهمیده بود که ضرب‌المثل‌ها فقط برای سرزنش نیستند؛ گاهی اوقات، دیگ به دیگ می‌گوید روت سیاه، نه برای اینکه تو را تحقیر کند، بلکه برای اینکه بگوید ما هر دو در همین آتش می‌پزیم، هر دو در این گرمای مشترک، در حال تغییریم. و شاید، تنها راه پاک شدن از دوده‌ی روزمرگی، اشتراک گذاشتن آن گرمای محدود شده با کسی باشد که کنارمان نشسته است.

چای آماده شد. آقا رحیم فنجان را برداشت و به پنجره نگاه کرد. باران بند آمده بود و مه غلیظی خیابان لاله را پوشانده بود. در مه، همه خانه‌ها شبیه هم بودند، همه دیگ‌ها شبیه هم، و همه ساکنانش، در جستجوی گرما، به دنبال شعله‌ای کوچک بودند. آقا رحیم فنجان را به سمت پنجره گرفت، گویی به تمام همسایگانش، به تمام دیگ‌های سیاه و روشن، سلامی نانوشته فرستاد. و در آن سکوت بارانی، احساس کرد که دیگر تنها نیست.