حلقه‌ی صوتی: سمفونی ویبره در پله‌های طبقه ششم

ساختمان خیالی «باغ‌به‌نارنج»، یک بنای سه‌طبقه‌ی آجری بود که سال‌ها پیش، قبل از اینکه آسانسورهای هوشمند و درب‌های اتوماتیک کلمه‌ی «آرامش» را به زندگی ما تزریق کنند، ساخته شده بود. در آن دوران، ارتباط ساکنان از طریق تابلوی اعلانات پشت در واحد همکف و گاهی یک یادداشت لخته‌شده با خودکار آبی انجام می‌شد. اما عصری، آقای رضایی، مدیر ساختمان جدید و مردی با عینک ته‌لیوانی و قلبی سرشار از نیت‌های خوب اما هوشیاری دیجیتالِ سطح پایین، تصمیم گرفت انقلابی راه بیندازد. او در گروه واتس‌اپ ساختمان (که تنها پنج نفر از ده واحد آن فعال بودند) پیام داد: «از این پس، برای گزارش خرابی یا پیشنهاد، لطفاً از پیام‌های صوتی استفاده کنید. متن‌ها خوانده نمی‌شوند، اما صداها حس را منتقل می‌کنند.»

پاسخ‌ها دیر آمد، اما وقتی آمدند، فاجعه‌ای شیرین شروع شد. اولین پیام‌دهنده، خانم کریمی از طبقه‌ی دوم بود. صدای او با لحنی رسمی و کمی لرزان شروع شد: «سلام آقای رضایی، لطفاً...» و بعد صدای جیرجیرک‌های شدید، صدای فریاد یک کودک و در نهایت قطع شدن ناگهانی پیام. اما آقای رضایی، به جای نادیده گرفتن، با اشتیاق پاسخ داد: «سلام خانم کریمی، متوجه شدم جیرجیرک‌ها مزاحم هستند، اما آیا فرزندتان در حال یادگیری پیانو است؟»

این آغازِ «مسابقه‌ی پیام‌های صوتی» بود. نه اینکه مسابقه‌ای اعلام شده باشد، اما هر کس می‌خواست نشان دهد که چقدر به‌روز، چقدر دغدغه‌مند و چقدر «آنلاین» است. آقای محمدی از طبقه‌ی اول، که همیشه با چای دم‌کردنی و روزنامه‌ی صبحگاهی‌اش شناخته می‌شد، اولین کسی بود که مفهوم «کیفیت صدا» را درک کرد. پیامش نه دقیقه و سیزده ثانیه طول کشید. او از صدای لوله‌های آب صحبت می‌کرد، اما با آنقدر توصیف شاعرانه که گویی داشت برای رادیو داستان تعریف می‌کرد: «این صدا، شبیه صدای یک بادبادک است که در روزهای پاییزی، به سیم‌های برق گیر کرده و می‌خواهد پرواز کند، اما...» و بعد صدای عطسه‌ی شدید او و صدای باز و بسته شدن در آشپزخانه آمد. پیام تمام نشد. باقی‌مانده‌ی آن، یک سکوت طولانی و سپس صدای پرسیدن مادرزاده‌اش بود: «بابا، دوباره چای بریز یا نه؟»

خانم رضایی، همسر مدیر، سعی کرد تعادل را حفظ کند. پیام او کوتاه‌تر بود، اما پر از جزئیات غیرضروری: «سلام عزیزم، ببخشید که دیر جواب می‌دهم، داشتم گل‌های بالکن را آبیاری می‌کردم. ببین، این گل رزِ قرمز، امسال خیلی خوش‌رنگ شده، انگار دارد خجالت می‌کشد از رنگ صورتش! چای هم می‌خواهی؟» پیام با صدای ریختن آب روی گل‌ها و سپس صدای پرسیدن آقای رضایی در پس‌زمینه قطع شد: «عزیزم، خبری از خرابی آسانسور نیست؟» و خانم رضایی پاسخ داد: «نه بابا، دارم با تو حرف می‌زنم، اولویت با رزهای خجالتی است!»

اما اوج هنرنمایی، متعلق به آقای حسینی از طبقه‌ی سوم بود. او مردی بود که فکر می‌کرد با استفاده از فیلترهای صدا یا تغییر لحن می‌تواند تأثیرگذارتر باشد. پیام او با یک موسیقی پس‌زمینه‌ی ملایم شروع شد (که بعداً مشخص شد صدای تلویزیون همسایه‌ی بالای دستی‌اش بود). او شروع به گزارش کردن نشتی آب در راهروی طبقه‌ی دوم کرد، اما آنقدر با جزئیات صحبت کرد که شنونده احساس می‌کرد در حال تماشای یک مستند بی‌بی‌سی است. «همان‌طور که می‌بینید...» و بعد مکث کرد، انگار دوربین را تنظیم می‌کرد. «قطره‌ها، با ریتمی تقریباً ۶۰ ضربه در دقیقه، بر روی کاشی‌های سفید می‌افتند. این ریتم، همدردی عمیقی با کاشی‌های خسته ایجاد می‌کند...» و بعد صدای پارس سگ همسایه‌ی پایین‌دستی آمد که باعث شد آقای حسینی صدایش را پایین بیاورد و پیام را با صدای نجوا ادامه دهد. اما چون دکمه‌ی «ضبط» را رها نکرده بود، تمام صداهای محیطی، از صدای زنگ تلفن تا صدای باز شدن یخچال، ضبط شد.

ساکنان ساختمان، هر روز صبح بیدار می‌شدند و با گوش دادن به این آثار هنریِ تصادفی، روزشان را شروع می‌کردند. دیگر کسی عجله نداشت. وقتی آقای محمدی پیامش را می‌فرستاد، همه می‌دانستند که باید حداقل ده دقیقه صبر کنند تا داستان کامل شود. وقتی خانم کریمی پیام می‌داد، همه می‌دانستند که باید به صدای پس‌زمینه‌ی زندگی‌اش گوش دهند. این پیام‌های صوتی، دیگر فقط ابزار ارتباطی نبودند؛ آن‌ها پنجره‌ای به دنیای درونی ساکنان بودند. دنیایی که پر از حواس‌پرتی، عشق به گل‌ها، دغدغه‌ی لوله‌ها و فراموشی دکمه‌ی «توقف» بود.

یک روز، آقای رضایی تصمیم گرفت جلسه‌ی حضوری بگذارد تا از این هرج‌ومرج صوتی جلوگیری کند. اما وقتی زنگ در واحد همسایه‌ی دیواربه‌دیوارش را زد، خانم کریمی در را باز کرد و بدون هیچ حرفی، یک پیام صوتی فرستاد. آقای رضایی گوشی‌اش را درآور و گوش داد. پیام سه ثانیه بود: «در باز است.»

آن شب، در گروه ساختمان، آقای رضایی پیام داد: «دوستان، فکر می‌کنم ما نیازی به جلسات نداریم. صداهای شما، از هر کلمه‌ای صمیمی‌تر است. لطفاً فقط... لطفاً دکمه‌ی توقف را فشار دهید.»

پاسخ‌ها، این بار، سریع‌تر آمد. اما باز هم با تأخیرهای بامزه. خانم رضایی پیام داد: «چای می‌ریزی؟» و آقای محمدی پاسخ داد: «بله، اما اول بگذار صدای جیرجیرک‌ها تمام شود.»

ساختمان باغ‌به‌نارنج، همچنان با صداهایش زندگی می‌کرد. لوله‌ها هنوز جیرجیر می‌کردند، گل‌ها هنوز خجالت می‌کشیدند، و دکمه‌ی توقف، گم‌شده‌ترین دکمه‌ی دنیای دیجیتالِ آن ساختمان بود. اما شاید، در آن هرج‌ومرجِ صوتی، چیزی بیشتر از یک گزارش خرابی رد می‌شد: صدای حضور. صدای این که ما اینجا هستیم، با تمام حواس‌پرتی‌ها، با تمام صداهای پس‌زمینه، و با تمام تلاش‌مان برای اینکه فقط یک دقیقه، با هم باشیم.

و این، شاید تنها پیام صوتی بود که واقعاً به مقصد می‌رسید.