جایزه صلح نوبل ۲۰۲۶ به ناوی پیلای، حقوقدان آفریقایی-هندی تعلق گرفت

کمیته نوبل نروژ در تاریخ ۹ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۷ مهر ۱۴۰۵) در شهر اسلو، برنده جایزه صلح نوبل سال ۲۰۲۶ را معرفی کرد. این جایزه معتبر که صدودوازدهمین دوره اهدای آن بود، به ناوی پیلای (Navanethem "Navi" Pillay)، حقوقدان ۸۵ ساله اهل آفریقای جنوبی، تعلق گرفت. دلیل اصلی این انتخاب، نقش کلیدی پیلای در پیشبرد و تضمین محاکمه جنایات جنگی، جنایات علیه بشریت و نسل‌کشی در سطح بین‌المللی اعلام شد.

در بیانیه رسمی کمیته نوبل که در زمان اعلام این خبر منتشر شد، آمده است: «در زمانی که جهان با چالش‌های وجودی روبروست و جنگ‌ها و درگیری‌ها به اندازه‌ای زیاد شده که در سال‌های اخیر نظیر نداشته‌ایم، حقوق بین‌الملل دیگر تنها یک مکمل برای صلح و امنیت نیست، بلکه یک ضرورت مطلق است.» یورگن واتنه فریدنس، رئیس کمیته نوبل، در توضیح این انتخاب افزود که سیستم حقوق بین‌الملل تحت فشارهای عظیمی قرار دارد و نهادهای مرتبط با آن مورد حمله قرار گرفته‌اند. وی تأکید کرد که قضات کسانی هستند که «خط باریک قرمز میان نظم و هرج‌ومرج را پاسداری می‌کنند».

ناوی پیلای، که اصالتاً از تبار تامیل‌های هندی در آفریقای جنوبی است، سابقه طولانی و درخشانی در عرصه حقوق بشر و عدالت بین‌المللی دارد. وی در گذشته به عنوان وکیل مدافع نلسون ماندلا، برنده جایزه صلح نوبل، و سایر فعالان مبارزه با آپارتاید فعالیت کرده است. پیلای همچنین در دیوان کیفری بین‌المللی برای رواندا و دادگاه کیفری بین‌المللی خدمت کرده و سمت کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد را نیز بر عهده داشته است. در زمان اهدای این جایزه، وی در پرونده‌ای که در آن از میامار به دلیل نسل‌کشی متهم شده است، به عنوان عضو دادگاه بین‌المللی دادگستری فعالیت می‌کرد.

فرآیند انتخاب برنده این دوره از جایزه صلح نوبل با رقابت قابل توجهی همراه بود. کمیته نوبل در مجموع نامزدهای ۲۸۷ نفره را برای این جایزه دریافت کرده بود. سایر متقاضیان برجسته در این دوره شامل ایستگاه فضایی بین‌المللی، تیم‌های امدادی در سودان، مدافعان کودکان در اوکراین و دو دادگاه بین‌المللی برتر بودند.

در بخش دیگری از اخبار مرتبط با این دوره، اشاره شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، همواره مشتاق دریافت این جایزه بوده و بارها اعلام کرده است که شایستگی آن را دارد. این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که ترامپ درگیر جنگی علیه ایران است. با این حال، کمیته نوبل در نهایت تصمیم گرفت این افتخار را به پیلای اهدا کند تا بر اهمیت حیاتی حقوق بین‌الملل در دوران کنونی تأکید ورزد.

این رویداد در حالی رخ داد که جهان در آستانه سال ۲۰۲۶ میلادی قرار دارد و تنش‌های ژئوپلیتیکی همچنان پابرجاست. انتخاب پیلای به عنوان برنده جایزه صلح نوبل، پیامی روشن درباره لزوم حفظ نهادهای حقوقی بین‌المللی در برابر فشارهای سیاسی و نظامی ارسال می‌کند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که واکنش‌های جهانی به این انتخاب، تأییدکننده نقش تاریخی پیلای در دفاع از حقوق بشر و تلاش برای برقراری عدالت در جوامع درگیر conflict است.