تحلیل حیران‌نیا: اولویت واشنگتن آرامش تا پیش از انتخابات کنگره است

در شرایطی که معادلات امنیتی خاورمیانه پیچیده‌تر شده و تنش‌های دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن ادامه دارد، تحلیلگران به نقش متغیرهای داخلی آمریکا در سیاست‌گذاری‌های منطقه‌ای توجه ویژه‌ای دارند. جواد حیران‌نیا، پژوهشگر روابط بین‌الملل، در گفتگویی با تابناک با اشاره به تغییر اولویت‌های واشنگتن از بازگشایی تنگه هرمز به پرونده هسته‌ای، توضیح می‌دهد که محاسبات انتخاباتی آمریکا نقش تعیین‌کننده‌ای در مسیر فعلی دیپلماسی دارد.

حیران‌نیا با اشاره به تحولات اخیر، از جمله تفاهمنامه اسلام‌آباد و فشارهای اقتصادی ناشی از محاصره دریایی، بیان می‌کند که آمریکا پس از آنکه متوجه شد اهرم‌های فشار اقتصادی به تنهایی کافی نیستند، تمرکز خود را بر پرونده هسته‌ای معطوف کرده است. او معتقد است که تاکید فعلی واشنگتن بر موضوع هسته‌ای، نه لزوماً برای دستیابی فوری به توافقی که حق غنی‌سازی ایران را به رسمیت بشناسد، بلکه برای ایجاد نوعی آرامش در فضای منطقه متمرکز است. این آرامش‌سازی، به گفته این پژوهشگر، با هدف اصلی‌تری انجام می‌شود: موکول کردن هرگونه ماجراجویی نظامی به بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره.

به باور حیران‌نیا، دولت آمریکا نگران هزینه‌های سیاسی و اقتصادی هرگونه درگیری نظامی پیش از انتخابات است. بنابراین، استراتژی واشنگتن این است که تا حد امکان از وقوع درگیری‌های مستقیم پرهیز کند، مگر در شرایطی که این اقدام هزینه بسیار پایینی داشته باشد. این رویکرد نشان می‌دهد که زمان‌بندی طرح مواضع جدید، لزوماً نشان‌دهنده جدیت آمریکا برای رسیدن به توافق هسته‌ای در کوتاه‌مدت نیست، بلکه بیشتر بازتاب‌دهنده نیاز به ثبات سیاسی در آستانه انتخابات است.

در عین حال، این کارشناس مسائل بین‌الملل به نقش اسرائیل و بنیامین نتانیاهو نیز اشاره می‌کند. حیران‌نیا معتقد است که محاسبات تل‌آویو با واشنگتن متفاوت است. نتانیاهو با حفظ فضای امنیتی تیره و تیره و تاکید بر تهدید وجودی ایران، خود را به عنوان تنها منجی امنیت اسرائیل معرفی می‌کند. اقداماتی مانند استقبال از مسافران پرواز فلای‌دوبی و تلاش برای نسبت دادن آن به ایران، در همین چارچوب ارزیابی می‌شود. از این منظر، به نظر می‌رسد نتانیاهو بیش از آمریکا از تداوم تنش‌ها و حتی وقوع جنگ سود می‌برد.

گزارش‌هایی نیز مبنی بر درخواست آمریکا از اسرائیل برای انجام حملاتی با مسئولیت مستقل تل‌آویو منتشر شده است. حیران‌نیا این گزارش‌ها را دور از واقعیت نمی‌داند و توضیح می‌دهد که آمریکا می‌تواند از جنگی که تبعات سیاسی آن مستقیماً متوجه واشنگتن نباشد، به عنوان اهرم فشاری علیه ایران استفاده کند. این سناریو به واشنگتن اجازه می‌دهد تا بدون درگیر شدن مستقیم، فشارها را بر تهران افزایش دهد.

در خصوص اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، حیران‌نیا یادآور می‌شود که ترامپ شخصیتی است که بیشتر به نزدیکان خود توجه دارد تا هم‌حزبی‌های سنتی‌اش. با این حال، فشارهای داخلی بر ترامپ برای تعدیل سیاست‌هایش علیه ایران افزایش یافته است. با این وجود، وزن انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در تصمیم‌گیری‌های کلان ترامپ کمتر از آن است که مسیر کلی سیاست‌های آمریکا را تغییر دهد، اما قطعاً بر زمان‌بندی اقدامات نظامی و دیپلماتیک تاثیر می‌گذارد.

در نهایت، حیران‌نیا نتیجه می‌گیرد که مشکل اصلی برای آمریکا، تخمین دقیق واکنش ایران است. هرگونه اقدام پیش‌دستانه، چه توسط آمریکا و چه توسط اسرائیل، می‌تواند منجر به گسترش جنگ به سطح منطقه‌ای شود که این عدم قطعیت، خود عاملی برای احتیاط بیشتر واشنگتن تا پس از انتخابات است.