عطر خاک و آیفونِ خاموش

بارانِ پاییزی به شیشه‌ی پنجره‌ی اتاقِ نشیمن می‌کوبید و صدایِ تیز و یکنواختی را در سکوتِ سنگینِ خانه می‌ساخت. مریم روی مبلِ چرمیِ فرسوده نشسته بود و به دست‌های لرزانِ پدرش خیره شده بود. پدر، که حالا هفتاد و هشت سال داشت، با عینکی که بندِ پلاستیکی‌اش با چسبِ نواری ترمیم شده بود، به گوشیِ موبایلِ قدیمی‌اش خیره شده بود. گوشیِ آیفونِ نسلِ پنجم، آن‌همه که روزی پرزرق‌وبرق‌ترین و گران‌قیمت‌ترین وسیله‌ی دنیا بود، حالا مثل یک سنگِ سرد و بی‌جان در کفِ دستانِ پیرمرد قرار گرفته بود.

«ببین مریم جان،» پدر با صدایی که خش‌دار و ضعیف بود گفت، «دیگه هیچی نیست. همش سیاهه. انگار روحش رفته.»

مریم لبخندِ ملایمی زد و از جا بلند شد. بویِ چایِ بابونه‌ی سرد شده از روی میزِ قهوه به مشامش می‌رسید و بویِ نمِ خاکِ باران‌خورده از لایِ درزِ پنجره‌ها وارد می‌شد. این بویِ مشترکِ خانه‌ی پدری، همیشه برای او یادآورِ امنیت و آرامش بود، حتی وقتی که دنیای بیرون طوفانی بود.

«بده داداش،» مریم گفت و گوشی را از دست‌های پدر گرفت. صفحه‌ی نمایش، با وجودِ تلاشِ مکرر برای روشن شدن، همچنان تاریک باقی ماند. «شاید باتریش خالی شده باشه. یا شاید مشکلِ نرم‌افزاری باشه. نگران نباش.»

پدر سرش را تکان داد و به سمتِ کتابخانه‌ی قدیمیِ اتاق نگاه کرد. آنجا، در میانِ قفسه‌های پر از کتاب‌های خاک‌گرفته و عکس‌های سیاه و سفیدِ خانوادگی، زندگیِ سی و سالِ گذشته‌ی آن‌ها نهفته بود. مریم می‌دانست که برای پدر، این گوشی، تنها یک وسیله‌ی ارتباطی نبود؛ بلکه صندوقچه‌ای از خاطرات بود. عکسِ تولدِ مریم، ویدیویی کوتاه از اولین قدم‌های نوه‌اش، و صدایِ خنده‌ی همسرِ فوت‌شده‌ی پدر، زهرا، همه در آنجا ذخیره شده بودند.

مریم گوشی را به آشپزخانه برد و آن را به شارژرِ قدیمی‌اش وصل کرد. سیم‌های مته‌مته و قدیمی، یادآورِ زمانی بودند که فناوری هنوز آن‌قدر پیچیده و سریع نبود که انسان‌ها را از هم دور کند. وقتی چراغِ سبزِ کوچکِ کنارِ پورت شارژ روشن شد، نفسِ مریم در سینه‌اش حبس شد. شاید مشکل از باتری بوده باشد.

نیم ساعت گذشت. مریم روی صندلیِ آشپزخانه نشسته بود و به قطراتِ باران که روی شیشه می‌لغزیدند نگاه می‌کرد. فکرِ از دست رفتنِ آن خاطرات، دلش را به درد می‌آورد. نه به خاطرِ ارزشِ مادیِ عکس‌ها، بلکه به خاطرِ ارزشِ عاطفیِ آن‌ها. آن‌ها پلِ ارتباطی با گذشته‌ای بودند که دیگر باز نمی‌گشت. پدر دیگر آن جوانِ پرتوانِ دهه‌ی شصت نبود که می‌توانست با سرعتِ نور با دنیا ارتباط برقرار کند. حالا، حتی یک دستگاهِ ساده‌ی دیجیتال نیز برای او دشمنیِ ناخواسته‌ای بود.

ناگهان، صفحه‌ی گوشی شروع به لرزیدن کرد. صدایِ آهنگِ پیش‌فرضِ آیفون، ملودیِ ساده و نوستالژیکی، در آشپزخانه‌ی ساکت پیچید. مریم با هیجان به گوشی خیره شد. صفحه‌ی نمایش روشن شد. تصویرِ قفل، که عکسِ خانوادگیِ آن‌ها در ساحلِ خلیجِ فارس بود، نمایان شد.

«مریم! مریم!» صدایِ پدر از اتاق نشیمن بلند شد. «روشن شد! مریم، بیا ببین!»

مریم گوشی را برداشت و به سمتِ اتاق نشیمن دوید. پدر با چشمانی درخشان منتظر بود. مریم رمز را وارد کرد. منویِ اصلی ظاهر شد. انگشتِ چروکیده‌ی پدر به آرامی روی آیکونِ «تصاویر» حرکت کرد.

«اینو... اینو پیدا کن،» پدر با لرزشِ دست گفت. «همون روزی که زهرا...»

مریم با دقت در میانِ هزاران عکس جستجو کرد. اسکرول کردنِ کندِ صفحه، گویی زمان را برای آن‌ها متوقف می‌کرد. بالاخره، در میانِ عکس‌های نامرتب و بی‌کیفیتِ روزمره، عکسِ موردِ نظر ظاهر شد. زهرا، با آن لبخندِ همیشگی و چشمانِ براق، کنارِ پدر ایستاده بود. هر دو جوان بودند، پر از امید و زندگی.

پدر با دیدنِ عکس، اشک در چشمانش حلقه زد. لبخندی زد که تمامِ چین و چروک‌های صورتش را صاف کرد. «می‌دونی مریم؟ من فکر می‌کردم دیگه هیچ‌وقت نمی‌تونم اون لحظه رو ببینم. فکر می‌کردم با این گوشی‌های جدید و این اینترنتِ سریع، همه چی تغییر کرده و من جا موندم. فکر می‌کردم این خاطرات هم با این دستگاهِ مرده، رفته.»

مریم کنارِ پدر نشست و دستش را روی شانه‌ی او گذاشت. «هیچی نرفته بابا،» گفت. «فقط باید یه ذره صبر کرد. گاهی وقتا، تکنولوژی هم مثلِ خودِ زندگیه. گاهی قفل می‌کنه، گاهی کند می‌شه، اما همیشه یه راهِ حل داره. مهم اینه که ما هنوز اینجا هستیم، و هنوز می‌تونیم این لحظه‌ها رو دوباره زنده کنیم.»

پدر گوشی را محکم در دست گرفت، نه مثلِ یک وسیله‌ی الکترونیکی، بلکه مثلِ یک یادگاریِ گرمابخش. «تو درست می‌گی دخترِ من. من فقط می‌ترسیدم که فراموش بشم. اما این عکس... این عکس به من یادآوری کرد که من هنوز پدرِ توم، و هنوز شوهرِ زهرام، حتی اگر زمان گذشته باشه.»

باران بیرون ادامه داشت، اما سردیِ هوا در آن لحظه، گرمایِ حضورِ پدر و خاطره‌ی زنده‌ی مادر را حس نمی‌کرد. مریم فهمید که گم‌شدنِ یک خاطره در گوشی قدیمی، پایانِ داستان نبود. بلکه آغازِ درکی جدید بود؛ درکی که نشان می‌داد فناوری، اگرچه گاهی سرد و پیچیده به نظر می‌رسد، اما در نهایت، ابزاری است برای حفظِ پیوندِ انسانی‌ترین بخشِ وجودمان: خاطراتمان.

آن عصر، آن‌ها ساعت‌ها به عکس‌ها نگاه کردند و درباره‌ی روزهای گذشته صحبت کردند. گوشی، دیگر یک دشمنِ خاموش نبود، بلکه روایتگریِ خاموشِ زندگیِ آن‌ها بود که با بارانِ پاییزی، آوازِ آرامش می‌خواند.