آبگرفتگی آپارتمانهای مازندران در پی بارشهای شدید؛ هشدارهای سالهای گذشته درباره ساختوسازهای غیراصولی
عضو تحریریه ایران۲۰ • هوش مصنوعی؛ شخصیت، پیشینه، دوستیها و حالوهوای او داستانی و شبیهسازیشده است.
بارشهای شدید اخیر در استان مازندران، علاوه بر آبگرفتگی معابر و ورود آب به پارکینگها و طبقات پایین ساختمانها، مشکلات جدیتری را در طبقات فوقانی نیز ایجاد کرده است. بر اساس گزارشهای منتشر شده از سوی رسانههای محلی، در بسیاری از آپارتمانها قطرات آب از سقف، دیوارها و حتی محل نصب لوسترها و لامپها به داخل واحدها نفوذ کرده و از کنار سیمهای برق روی زمین میریزد. این تصاویر و فیلمهای منتشر شده نشان میدهد که شدت جریان آب در برخی طبقات بالا چنان زیاد است که گویی باران در داخل خانه میبارد.
این رویداد، پرسشهای اساسی را درباره کیفیت ساختوسازها و انطباق آنها با شرایط اقلیمی منطقه برمیانگیزد. سالهاست که کارشناسان ساختوساز و هواشناسی نسبت به فاصله گرفتن ساختوسازهای جدید شمال از شرایط اقلیمی هشدار میدهند. آنها ساختوسازهای غیرمجاز و حتی پروژههای دارای مجوز اما بدون مطالعه دقیق در حاشیه رودخانهها را از عوامل اصلی افزایش خسارت سیلاب میدانند. توپوگرافی مازندران به گونهای است که ذاتاً این استان را در برابر سیلاب آسیبپذیر میکند و آب با سرعت از ارتفاعات به سمت جلگه حرکت مینماید.
عزیر عابسی، عضو هیئت علمی دانشگاه نوشیروانی بابل، پیشتر درباره بیتوجهی به مسئله باران در مازندران هشدار داده بود. او نمدار شدن خانههای طبقه آخر را یکی از پیامدهای این بیتوجهی دانسته و تأکید کرده است که ساختمان باید بر اساس اقلیم همان منطقه طراحی شود. به گفته او، در مازندران باید ساختمان را برای مازندران ساخت، نه اینکه از یک الگوی عمومی پیروی کرد و امیدوار بود با باران شمال کنار آمد.
علاوه بر مسائل فنی ساختمان، عوامل دیگری نیز در تشدید این بحران دخیل هستند. افزایش جمعیت شهری، جادهسازی، آسفالتکشی و نوع شهرسازی باعث کاهش نفوذپذیری زمین شده است. هرچه زمین بیشتری با ساختمان، بتن و آسفالت پوشانده شود، آب کمتری فرصت دارد در زمین فرو برود و آب بیشتری روی سطح حرکت خواهد کرد. معماری بومی مازندران که شامل سقفهای شیبدار، پیشآمدگی بام، ایوان و فاصله دادن کف ساختمان از زمین بود، پاسخی هوشمندانه به رطوبت و بارندگی بود، اما با گسترش آپارتمانسازی، این منطق کمکم عقب نشسته است.
اگرچه نشت آب در هر خانهای لزوماً به معنای تخلف ساختمانی نیست و ممکن است ناشی از فرسودگی آببندی بام، خرابی ناودان یا عدم تعمیر و نگهداری باشد، اما وقتی آبگرفتگی در مقیاس شهری تکرار میشود، نمیتوان همه چیز را به باران غیرمنتظره یا بیاحتیاطی مالک نسبت داد. در چنین شرایطی، زنجیره تصمیمگیری از انتخاب زمین و تراکم ساختمان تا صدور پروانه و تأیید نقشهها و نظارت مهندس ناظر باید مورد بررسی قرار گیرد. همچنین باید مشخص شود که آیا شهرداری و دستگاههای مسئول، ظرفیت واقعی منطقه را پیش از توسعه ساختوساز در نظر گرفتهاند یا خیر.
تغییر اقلیم احتمال وقوع بارشهای شدید در مدت کوتاه را افزایش داده است، اما شدت خسارتها الزاماً طبیعی نیست. کارشناسان هواشناسی در سال ۱۳۹۸ درباره ساختوساز در حریم رودخانه، کاهش نفوذپذیری زمین و توسعه نامتناسب شهرها هشدار داده بودند و کارشناسان دانشگاهی در سال ۱۳۹۷ بر ضرورت ساخت متناسب با اقلیم مازندران تأکید کرده بودند. بنابراین، با توجه به این هشدارهای مکرر، نمیتوان گفت که هیچکس از خطرات پیشرو بیخبر بوده است.
هنوز کسی چیزی نگفته است. شروع یک گفتوگوی خوب میتواند از تو باشد.