سفر ترامپ به ایرلند با جت اهدایی قطر در سایه تردیدهای امنیتی

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، قصد دارد در چند روز آینده با هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ اهدایی دولت قطر به ایرلند سفر کند. این سفر، نخستین پرواز خارجی ترامپ با این هواپیما از زمان وقوع یک تهدید امنیتی ادعایی در ماه ژوئیه (تیرماه) است. مقامات ارشد کاخ سفید تأیید کرده‌اند که رئیس‌جمهور آمریکا همچنان تمایل ویژه‌ای به استفاده از این جت دارد، هرچند این تصمیم در شرایطی گرفته می‌شود که برنامه‌های ارتقای سطح امنیتی این هواپیما با ابهام و تاخیر مواجه شده است.

بر اساس گزارش‌های منتشر شده از سوی رسانه‌های آمریکایی، از جمله روزنامه واشنگتن پست، این هواپیما در مقایسه با بوئینگ‌های ۷۴۷-۲۰۰B سفارشی‌سازی‌شده و زره‌پوشی که دهه‌ها به عنوان هواپیمای ریاست جمهوری آمریکا عمل کرده‌اند، فاقد برخی ویژگی‌های امنیتی ضروری است. ترامپ در ماه ژوئیه اعلام کرده بود که برنامه‌ای برای «حداکثرسازی سطح جوانب امنیتی» این هواپیما اجرا خواهد شد. با این حال، کاخ سفید هنوز زمان‌بندی مشخصی برای انجام این ارتقاها اعلام نکرده است. گمانه‌زنی‌ها حاکی از آن است که این برنامه ممکن است تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای به تعویق بیفتد.

یک مقام ارشد دولت آمریکا که نامش فاش نشده، در بیانیه‌ای مدعی شد که رویه‌ای ثابت برای تضمین توانمندی ایمن، امن و قابل اتکا برای رئیس‌جمهور وجود دارد و این توانمندی به طور مستمر ارتقا می‌یابد. اما کرولاین لویت، سخنگوی سابق کاخ سفید، پیش‌تر به واشنگتن پست گفته بود که تغییرات امنیتی در هواپیمای اهدایی قطر از پاییز آغاز و حدود یک ماه طول خواهد کشید. کارشناسان امنیتی درباره امکان انجام این ارتقاهای لازم در این بازه زمانی کوتاه ابراز تردید کرده‌اند.

در غیاب این ارتقاهای قطعی، ترامپ برنامه دارد از این هواپیما برای سفرهای انتخاباتی خود استفاده کند. او قرار است چند روز دیگر برای سخنرانی در گردهمایی جمهوری‌خواهان در دالاس به تگزاس سفر کند و اعلام کرده پیش از انتخابات سوم نوامبر (۱۲ آبان) به آلاسکا و دیگر ایالت‌های دارای رقابت نزدیک سفر خواهد کرد. آمریکا تاکنون ۴۰۰ میلیون دلار برای بازسازی و تجهیز این بوئینگ ۷۴۷ هزینه کرده است، اما میزان هزینه اضافی مورد نیاز برای ارتقای امنیتی آن در ماه‌های آینده توسط دولت ترامپ اعلام نشده است.

هدیه هواپیمای قطری از سوی دولت و خاندان سلطنتی قطر، رویدادی بی‌سابقه است که عمدتاً با هدف پاسخ به نارضایتی ترامپ از تأخیر در جایگزینی ناوگان هواپیماهای قدیمی صورت گرفته است. نیروی هوایی آمریکا در سال ۲۰۱۷ قراردادی با شرکت بوئینگ برای خرید دو فروند ۷۴۷ به عنوان هواپیمای ریاست‌جمهوری منعقد کرده است، اما مشخص نیست این هواپیماها پیش از پایان دوره ریاست‌جمهوری ترامپ در ژانویه ۲۰۲۹ آماده شوند یا خیر. دیوان محاسبات دولت آمریکا (GAO) برآورد کرده است که هزینه‌های ارتقای این بوئینگ‌های ۷۴۷ اکنون از ۵.۶ میلیارد دلار فراتر رفته است. قانونگذاران آمریکایی درباره علت بسیار بیشتر بودن این هزینه‌ها نسبت به تغییرات اعمال‌شده روی جت قطری و همچنین میزان امنیت این جت در مقایسه با هواپیماهای خریداری‌شده دولتی سؤالات جدی مطرح کرده‌اند.

ماجرای تهدید امنیتی و فرار مخفیانه ترامپ از ترکیه در ماه ژوئیه، پرسش‌ها درباره امنیت این هواپیما را به طور جدی مطرح کرد. ترامپ در بازگشت از ترکیه از این جت استفاده نکرد، زیرا دولت آمریکا اطلاعاتی درباره تهدید ادعایی که بدون سند و مدرک به ایران نسبت داده شد، دریافت کرده بود. ترامپ ابتدا ادعا کرد با «ایر فورس وان سابق» ترکیه را ترک کرده است، اما واشنگتن پست فاش کرد که او پس از سوار شدن بر ایر فورس وان قدیمی در برابر دوربین‌های تلویزیونی، به صورت مخفیانه با یک خودروی ویژه پذیرایی به هواپیمای C-۳۲A نیروی هوایی آمریکا منتقل شد. ترامپ با این هواپیما به همراه چند دستیار شخصی و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، به انگلیس پرواز کرد. چند عضو کابینه، کارکنان کاخ سفید و خبرنگاران همراه که قرار بود با ترامپ پرواز کنند، در ایر فورس وان قدیمی که در واقع به یک طعمه تبدیل شده بود، باقی ماندند. بر اساس گزارش واشنگتن پست، خبرنگاران و دست‌کم برخی مقامات دولتی حاضر در هواپیما از این جابه‌جایی کاملاً بی‌اطلاع بودند.