ایران بیستی عزیز - با توجه به درخواستهای زیاد همراهان همیشگی ایران 20 مبنی بر راه اندای مجدد سیستم پرداخت ، امکان پرداخت انلاین در سایت فراهم شده است . لطفا برای شارژ حساب خود به قسمت بالا صفحه موجودی - افزایش اعتباربیستک مراجعه کنید.

از پیری جمعیت نترسیم

ارسال توسط: علی رضا تاریخ ارسال: ۲۹ بهمن ۱۳۸۹ دسته بندی: اجتماعي و جامعه نظرات: 1 بازدید: 784

یکی از مهم ترین دغدغه های جوامع بشری رشد روزافزون جمعیت بوده و هنوز هم هست. مطالعات «مالتوس» دانشمند جمعیت شناس نشان می داد که جمعیت جوامع بشری براساس تصاعد هندسی رشد می کند در حالی که رشد تولید فرآورده های غذایی و کشاورزی براساس تصاعد حسابی افزایش می یابد. گرچه پس از «مالتوس» دانشمندان جمعیت شناس، انتقادات فراوانی بر نظریه وی وارد کردند اما پس از عصر انقلاب صنعتی در اروپا که با رشد جمعیت بر اثر بهبود وضعیت بهداشت، کاهش نرخ مرگ و میر نوزادان و فراهم آوری امکانات رفاهی همراه بود، در دهه ۸۰ میلادی نگرانی تازه ای به وجود آمد. تولید روزافزون گازهای گلخانه ای، پدیده اینورژن، آب شدن یخ های قطب های شمال و جنوب و کاسته شدن از ضخامت لایه ازن، علل تازه ای برای نگرانی های تازه در باب خطرات زیست محیطی و نیز احیاناً کاهش نرخ رشد جمعیت یا ثابت نگه داشتن آن بود.
\n
\nبا این همه دانشمندان جمعیت شناس و جامعه شناس، آسیب شناسان اجتماعی و حتی علم سیاست، افزایش یا کاهش نرخ رشد جمعیت را فی نفسه مفید یا مضر نمی دانند بلکه بسته به امکانات و منابع در دسترس، حدود و ثغور جغرافیای جمعیتی تعریف و ترسیم می شود. بسیار بدیهی است که اگر امکانات و منابع در دسترس باشند، آنگاه جمعیت به مثابه یک «فرصت» تلقی و توصیف خواهد شد و اگر منابع و امکانات در دسترس نباشند، افزایش جمعیت جز «تهدید»، چیز دیگری نخواهد بود.
\n
\nکشور ما نیز یک بار در دهه ۶۰ موج جهشی نرخ رشد جمعیت را تجربه کرده است. هم اکنون نیز سازمان ها و دستگاه های دولتی با تقاضاهای روز به روز افزون شونده جمعیتی که در دهه ۶۰ به جامعه ما افزوده شده روبه رو است.
\n
\nدکتر محمدباقر قالیباف شهردار محترم تهران نیز با اشاره به اینکه امروز به تبعات رشد غیرمنطقی جمعیت در سال ۶۴ می پردازیم، گفته است باید این امکان را فراهم کنیم تا خانواده ها بتوانند خودشان در مورد تعداد فرزندان شان تصمیم گیری کنند. این سخن درستی است، چرا؟ چون سیاست های تنظیم خانواده بیشتر از آنکه دستوری و اجباری باشند، تشویقی و اقناعی اند. گرچه با «شعار دو تا بچه کافیه» که از سوی دولت های وقت در صدر برنامه های کنترل جمعیت مطرح می شد، خانواده های ایرانی را به داشتن فقط دو فرزند تشویق و ترغیب می کردند اما واقعیت این است که هرگز سیاستی اجباری برای کاهش فرزندان خانواده – مانند آنچه هم اکنون در چین اجرا می شود – در کشور ما وجود نداشته است. در این باره به چند واقعیت آماری اشاره می کنیم.
\n
\n۱) مطالعات جمعیت شناسی نشان می دهد که نرخ رشد جمعیت ایلات و عشایر کشور – به جز عشایر عرب جنوب – همواره کند و بطئی بوده است. به نظر می رسد میان شیوه زیست جوامع کوچ رو و حجم خانوار، همبستگی معناداری به لحاظ آماری وجود دارد.
\n
\n۲) براساس سرشماری سال های ۳۵، ۴۵، ۵۵، ۶۵، ۷۵ و ۸۵ جمعیت روستایی کشور رو به کاهش و جمعیت شهری رو به فزونی بوده است. در حال حاضر بیش از ۵۵ درصد جمعیت کشور را شهرنشینان تشکیل می دهند. به عبارت دیگر شیب جمعیت شهری فزاینده و شیب جمعیت روستایی به رغم افزایش قدر مطلق آن کاهنده بوده است. همچنین از جمعیت ایلات و عشایر نیز به مرور کاسته شده است. البته نسبت ها را باید با کل جمعیت کشور در نظر گرفت.
\n
\nچنین به نظر می رسد که هرگونه برنامه تشویقی برای افزایش جمعیت، فشار جمعیتی را بر شهرها وارد خواهد آورد. مطالعات سرشماری های گذشته نشان می دهد که تاکنون ده ها هزار روستا از سکنه خود خالی شده اند. این جمعیت به کجا سرازیر شده است؟ شهرها اگر سناریوی افزایش جمعیت محقق شود، با دوگونه افزایش جمعیت در شهر روبه رو خواهیم بود.
\n
\nاول، تداوم مهاجرت از روستاها به شهرهای کوچک و کلانشهرها که تجربه نشان داده مهاجرت های درونی همواره و به رغم اجرای سیاست های حمایتی از روستاها و روستانشینان ادامه یافته و حاشیه کلانشهرها را بزرگ و بزرگ تر کرده است.
\n
\nدوم، افزایش جمعیت بر اثر افزایش نرخ رشد [دستوری] جمعیت. این سیاست نیز اگر اجرا شود، نه تنها شهرها را با جمعیتی افزوده روبه رو خواهد ساخت بلکه نرخ رشد روستاها و شهرهای کوچک در شهرهای بزرگ و کلانشهرها بلعیده می شود [بر اثر مهاجرت والدین]. می توان تصور کرد در صورتی که منابع و امکانات فراهم آورده نشده و نیز تعریف و تصویری دقیق از جغرافیای جمعیتی در دست نباشد، با چه وضعیت هولناکی روبه رو خواهیم بود. در همین وضعیت کنونی موضوع حاشیه نشینی، فقر، بیکاری، بیسوادی، ناکارآمدی، بزهکاری و ناهنجاری های اجتماعی، چندان که بایسته است، مدیریت و مهندسی نشده اند، حال چگونه است که مردم را به افزایش فرزندان تشویق می کنند؟
\n
\n۳) بیم و هراس از «پیری جمعیت» یکی از موضوعاتی است که علاقه مندان به افزایش جمعیت کشور آن را مطرح می سازند. در این زمینه نیز باید به واقعیت های موجود توجه داشت. پدیده «پیری جمعیت» در جوامعی همچون ژاپن، هلند، کشورهای شمال اروپا (سوئد، سوئیس، نروژ، دانمارک و...) پدیده ای است ناشی از رشد جمعیت اولیه، رفاه گرایی، عوامل اقتصادی و سایر عواملی که در این مختصر جای بحث آنها نیست. پدیده «پیری جمعیت» هنگامی روی می دهد که نرخ رشد جمعیت منفی باشد. در حالی که در کشور ما، نرخ رشد جمعیت با شیب ملایم همواره مثبت و فزاینده بوده است. اساساً کاربرد «پیری جمعیت» درباره کشوری که بیش از نیمی از جمعیت آن جوان است، نه تنها درست نیست که خلاف واقعیت های آماری و علم جمعیت شناسی است. ترس و هراس، یا توهم یا نگرانی از «پیری جمعیت» دست کم تا زمانی که نیمه ای از جمعیت کل کشور جوان است، فاقد مبنا و نادرست است اما در رویکرد به سیاست های کنترل جمعیت یا بهتر است بگوییم مدیریت جمعیت، در درجه اول باید به امکانات و منابع توجه داشت. در صورتی که همه عوامل فراهم بود، می توان سیاست های تشویقی و در صورتی که عوامل ضروری فراهم نبود، می توان سیاست های کنترلی را در پیش گرفت. و سخن آخر اینکه در وضعیت کنونی خانواده ها بیش از هر کس دیگری تشخیص می دهند که می توانند نان چند نان خور را فراهم کنند بی آنکه دست شان به سوی این و آن دراز شود
\n 

0
2

Farnaaz    ۲۹ بهمن ۱۳۸۹
بله همینطوره
ممنون

محبوب ترین مقالات اجتماعي و جامعه
بازدید: 2020
نظرات: 66
1
62
بازدید: 3097
نظرات: 61
0
62
بازدید: 2143
نظرات: 51
0
55
بازدید: 2372
نظرات: 65
3
52
بازدید: 2130
نظرات: 40
0
40
بازدید: 1829
نظرات: 40
0
38
بازدید: 1338
نظرات: 41
0
36
بازدید: 3296
نظرات: 39
0
36
بازدید: 1823
نظرات: 29
0
27
بازدید: 1150
نظرات: 19
0
18
بازدید: 1740
نظرات: 25
0
17