نیكی به پدر و مادر

ارسال توسط: پاسخگو دینی تاریخ ارسال: ۲۹ فروردین ۱۳۹۳ دسته بندی: اعتقادات و مذهب»متون دینی نظرات: 133 بازدید: 1927


نیكی به پدر و مادر، وظیفه ای اخلاقی است كه در واجب بودن شكر مُنعم ریشه دارد. انسان فطرتاً شاكر و سپاسگزار كسی است كه به او نیكی كرده است. سپاسگزاری از پدر و مادر، نشانه و گواه سلامت فطرت است و كسی كه به پدر و مادر خود نیكی می كند، از فطرت خود پاسداری كرده است. اهمیّت سپاسگزاری از پدر و مادر، چنان است كه خداوند پس از امر به شكرگزاری از خود، شكر پدر و مادر را آورده است:
وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلی وَهْنٍ وَ فِصالُهُ فِی عامَیْنِ أَنِ اشْكُرْ لِی وَ لِوالِدَیْكَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ ؛[1]
و انسان را درباره پدر و مادرش سفارش كردیم. مادرش (به هنگام بارداری) او را با ناتوانی روی ناتوانی حمل كرد و دوران شیرخوارگی او در دو سال پایان می یابد (آری او را سفارش كردیم) كه شكرگزار من و پدر و مادرت باش كه بازگشت (همه) به سوی من است.

و همانطور كه كسی نمی تواند شكر پروردگار به جای آورد، شكرگزاری از پدر و مادر نیز بسیار دشوار و در حدّ محال است. از پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ روایت شده است:
لن یجزی ولد عن والده حتی یجده مملوكاً فیشتریه و یعتقه؛[2]
هرگز فرزندی پاداش پدرش را ادا نمی كند، مگر آنكه پدر مملوك باشد و فرزند او را بخرد و آزاد سازد.

و نیز از ایشان روایت شده است:
برّ الوالدین افضل من الصلوه و الصوم و الحج و العمره و الجهاد فی سبیل الله؛[3]
نیكی به پدر و مادر برتر از نماز و روزه و حج و عمره و جهاد در راه خداست.

نیكی به پدر و مادر چنان اهمیتی دارد كه حتی پدر و مادری كه از نظر عقیده دچار انحراف هستند و یا به فرزند خود ظلم كرده اند، باید مورد احترام واقع شوند و فرزند به آنان نیكی كند.[4]

مادر حق ویژه ای دارد و نیكی به او مقدم است. امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند:
شخصی نزد پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ آمد و پرسید ای پیامبر! به چه كسی نیكی كنم؟ فرمودند: مادرت. پرسید: سپس به چه كسی؟ فرمودند: مادرت. باز پرسید: سپس به چه كسی؟ فرمودند: به مادرت. دوباره پرسید: سپس به چه كسی؟ فرمودند: به پدرت.[5]

وجوب پرهیز از آزار پدر و مادر
خداوند در قرآن كریم نیكی به پدر و مادر را وظیفه ای واجب معرفی فرموده است؛ وظیفه ای كه پس از «توحید در پرستش» ذكر شده است:
وَ قَضى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِیَّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً كَرِیماً ؛[6]
پروردگار تو مقرر كرد كه جز او را مپرستید و به پدر و مادر (خود) احسان كنید؛ اگر یكی از آن دو یا هر دو در كنار تو به سالخوردگی رسیدند به آنها (حتی) «اف» مگو و به آنان پرخاش مكن و با آنها سخنی شایسته بگوی.

مطابق این آیه نیكی به پدر و مادر امری واجب و كوچكترین بی احترامی به آنان ممنوع است. این وجوب و ممنوعیت، چنانكه گفتیم، پس از بیان وجوب یگانه پرستی ذكر شده است و این گواه اهمیت حقوق والدین است.
اهانت و بی احترامی نسبت به والدین به هیچ روی پذیرفته نیست؛ حتی كوچكترین رفتار یا گفتاری كه موجب آزار آنان باشد بر طبق این آیه ممنوع است.

امام رضا ـ علیه السّلام ـ فرمودند:
اگر لفظی كوتاهتر و سبك تر از «اف» وجود داشت، خداوند آن را در آیه ذكر می فرمود.[7]

و در روایت دیگری آمده است كه مقصود از «اف»، كمترین آزار است و اگر كلمه ای وجود داشت كه بر آزاری كوچكتر دلالت می كرد، خداوند از آن نهی می فرمود.[8]

روایات بسیاری در نهی از آزار پدر و مادر آمده است. امام باقر ـ علیه السّلام ـ از پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ نقل فرمودند:
ایاكم و عقوق الوالدین فان ریح الجنه توجد من مسیره الف سنه و لا یجدها عاقٌ...؛[9]
از آزار پدر و مادر بپرهیزید، زیرا بوی بهشت از هزار سال فاصله احساس می شود، ولی آزاردهنده پدر و مادر آن را نمی یابد.

آزار والدین حتی اگر آنان ظالم باشند جایز نیست. امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود:
من نظر الی ابویه نظر ماقت و هما ظالمان له لم یقبل الله تعالی له صلوه؛[10]
كسی كه به پدر و مادرش به حالت دشمنی و تنفر نگاه كند خداوند نمازش را نمی پذیرد.

فروتنی در برابر والدین
فروتنی در برابر پدر و مادر از سر مهربانی، سفارش خدا و مصداقی از نیكی به پدر و مادر است و نشانه ای از روح شكرگزاری به شمار می رود:
وَ اخْفِضْ لَهُما جُناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَهِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّیانِی صَغِیراً ؛[11]
دو بال فروتنی خویش را از سر مهربانی در برابر آنان فرود آر، و بگو: پروردگارا! آن دو را رحمت كن چنان كه مرا در خردی پروردند.

از این بخش از آیه كه فرمود: «وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّیانِی صَغِیراً» می توان دریافت كه طلب رحمت و بخشایش برای والدین نیز ریشه در احساس شكرگزاری انسان دارد.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند:
لا تملأ عینیك من النظر الیهما الّا برحمه و رقّه، و لا ترفع صوتك فوق اصواتهما، و لا یدك فوق ایدیهما، و لا تقدم قدمهما؛[12]
چشمانت را جز به مهربانی و نرمی به آنان مدوز و صدایت را از صدای آنان بلندتر مكن و دستت را بالاتر از دست آنان مبر و بر آنان پیشی مگیر.

وظیفه فرزند پس از درگذشت والدین
فرزند حتی پس از آنكه پدر و مادرش از دنیا می روند، همچنان وظیفه ای اخلاقی دارد. او باید برای آنان نماز بگزارد و از خداوند برایشان درخواست رحمت و مغفرت كند. از امام باقر ـ علیه السّلام ـ روایت شده است:
انّ العبد لیكون بارّاً بوالدیه فی حیاتهما ثم یموتان فلا یقضی عنهما دینهما و لا یستغفر لهما فیكتبه الله عاقاً و انه لیكون عاقاً لهما فی حیاتهما غیر بارّ بهما فاذا ماتا قضی دینهما و استغفر لهما فیكتبه الله بارّاً؛[13]

هر آینه كسی كه نسبت به پدر و مادر خود نیكوكار بوده، پس از مرگ آنها دین آنان را ادا نمی كند و برای آنان استغفار نمی نماید، پس خداوند او را در شمار آزاردهندگان قرار می دهد. و بسا كه كسی آزاردهنده پدر و مادرش بوده و در حیاتشان به آنان نیكی نمی كرده است، ولی پس از مرگ آنها دین آنها را ادا كرده و برایشان استغفار نموده است، پس خداوند او را در شمار نیكی كنندگان به والدین قرار می دهد.

از این روایت فهمیده می شود كه اولاً: وظیفه سپاسگزاری از پدر و مادر با مرگ آنها خاتمه نمی یابد و دیگر اینكه خداوند راه را برای جبران كوتاهی های فرزند خطاكار بازگزارده است.

پی نوشتها:
[1] . لقمان، 14.
[2] . المحجه البیضاء، ج 3، ص 434.
[3] . همان.
[4] . همان، ص 442 و 441.
[5] . همان، ص 439.
[6] . اسراء، 23.
[7] . اصول كافی، ج 2، ص 341، حدیث 7.
[8] . مجمع البیان، ج 6، ص 631.
[9] . همان، ص 442.
[10] . همان.
[11] . اسراء، 24.
[12] . المحجه البیضاء، ج 3، ص 438.
[13] . همان، ص 441.

محمد فتحعلي خاني ـ آموزه هاي بنيادين علم اخلاق ج 2، ص161.



0
118

سونیا عاشق گمنام    ۱۳ آبان ۱۳۹۶
20

افسانه    ۱۱ آبان ۱۳۹۶
20

علی م    ۱۱ آبان ۱۳۹۶
ممنونم داداش

سید محمد موسوی    ۱۰ آبان ۱۳۹۶
20

سید محمد موسوی    ۱۰ آبان ۱۳۹۶
20

reihane    ۱۰ آبان ۱۳۹۶
20

ایران    ۱۰ آبان ۱۳۹۶
بیست

ندا✔    ۰۶ تیر ۱۳۹۶
20

نسرین احمدی    ۰۶ تیر ۱۳۹۶
حرفاتون درست ولی گاهی پدر مادرها تفاوتهای اشکاری بین دختر و پسراشون میزارن که بچه هارو اذیت میکنه:(

فری    ۰۳ شهریور ۱۳۹۵
20

مهسا رحیمی    ۰۲ شهریور ۱۳۹۵
1000

meysam    ۰۲ شهریور ۱۳۹۵
20

نازنین ایرانی    ۰۵ اردیبهشت ۱۳۹۵
20

رز    ۰۵ اردیبهشت ۱۳۹۵
20

فاطمه    ۰۴ اردیبهشت ۱۳۹۵
ممنون20

حمید کیانی    ۰۴ اردیبهشت ۱۳۹۵
20

فری    ۰۲ اردیبهشت ۱۳۹۵
20

ماریا احمدی    ۰۲ اردیبهشت ۱۳۹۵
بیسارعااااااااالی.ممنون.اجرتان باخدا

இ★SANA★இ    ۰۲ اردیبهشت ۱۳۹۵
20 ممنون

reihane    ۰۲ اردیبهشت ۱۳۹۵
20

پوپک فراهانی    ۳۰ دی ۱۳۹۴
بسار ممنون

زینب عکاس باشی    ۰۸ دی ۱۳۹۴
ممنون 20

bahzad m    ۰۱ دی ۱۳۹۴
20

سید محمد موسوی    ۲۹ آذر ۱۳۹۴
20

ترنم    ۲۹ آذر ۱۳۹۴
مرسی

سحر کرد    ۲۹ آذر ۱۳۹۴
20

ایران    ۲۹ آذر ۱۳۹۴
بیست

mohsen fatahi    ۰۸ آذر ۱۳۹۴
20

h    ۱۷ شهریور ۱۳۹۴
20

فری    ۱۷ شهریور ۱۳۹۴
20

رها آرامش    ۱۷ شهریور ۱۳۹۴
20

نربرتا موچولو    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
20

شهداد نعمتی    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
20

زهرا هاشمی    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
20

علی    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
بیسته بیست

alireza    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
20

افرینش    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
20

Amir Ali    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
200000000000000000000000000

ستاره درخشان    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
لایک ممنونم

رزیتا کنعانی    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
2000000000000000000

رزیتا کنعانی    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
2000000000000000000

...نگین...    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
2020

هلیا    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
2000000

NaNaDi    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
20

m.p    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
سلام 20

مهرنوش (گلشن)    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
20000

میر شجاع سیدین    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
ممنونم عالی بود

ابراهیم انصاری    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
20

محبوبه محبوب    ۱۶ شهریور ۱۳۹۴
لایک



محبوب ترین مقالات اعتقادات و مذهب»متون دینی
بازدید: 2956
نظرات: 168
0
213
بازدید: 2555
نظرات: 138
بازدید: 2981
نظرات: 128
0
141
بازدید: 2409
نظرات: 115
بازدید: 2235
نظرات: 129
0
109